Innovatie in samenwerking & modulaire oplossingen

Brainport Industries Campus in Eindhoven

Bron: “Stedenbouw”

 

In Eindhoven, tussen Eindhoven Airport en de A2 verrijst in de komende periode een campusconcept. Brainport Industries Campus (BIC), de plek waar hightech toeleveranciers samen leren, innoveren en produceren. In dit marktinitiatief delen deze bedrijven hoogwaardige faciliteiten, zoals clean rooms, flexibele productieruimtes, magazijnen en geavanceerde voorzieningen. BIC fungeert als icoon voor de hightech maakindustrie. Hier presenteren ze samen, als één showcase, waar BIC voor staat aan hun (inter)nationale klanten, medewerkers en bezoekers. BIC bestaat uit vijf clusters waarvan nu cluster één wordt gerealiseerd. Samen vormen deze clusters de Brainport Industries Campus.

Concept

BIC is een initiatief vanuit de Brabantse hightech maakindustrie. Voor de realisatie hiervan werken VolkerWessels onderneming SDK Vastgoed namens VOF BIC, de coöperatie Brainport Industries, de provincie Noord-Brabant, de gemeente Eindhoven en de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij nauw samen. Niels Langenhuizen, ontwikkelaar bij SDK Vastgoed: “Dit wordt de plek die de hightech maakindustrie, de tweede pijler van de Nederlandse economie, naar een hoger niveau brengt. Er wordt samengewerkt op drie terreinen; mens, techniek en markt. Het is belangrijk om naast operationele perfectie ook goed talent aan te trekken. Binnen Nederland is een hardnekkig tekort aan technisch talent. Met BIC wordt een omgeving gecreëerd waar dit talent zich optimaal kan ontwikkelen. De ontwikkelingen in de maakindustrie gaan zo snel dat opleidingen zonder input van het bedrijfsleven achteropraken. Bedrijfsleven en onderwijsinstellingen van MBO, HBO tot Universiteiten werken hier samen.”

 

Bruisend ecosysteem

“De toekomst speelt zich af in een hightech omgeving. Als je dat wilt laten zien, moet je wel positie hebben om dit te tonen. Binnen vaste kaders zoals traditioneel bedrijventerrein kan dit niet.” aldus Langenhuizen. “De deelnemende bedrijven hadden een duidelijk beeld waar ze naar toe wilden met hun business, daarvoor willen ze samen verder. Alleen het beeld bij het vastgoed ontbrak. Daar kwamen wij aan zet om deze complexe opgave vorm te geven. Het was voor ons duidelijk dat het niet om standaard bedrijfshuisvesting ging, maar een bruisend ecosysteem waar een organisatie boven staat die dit faciliteert. Een organisatie die de deelnemende bedrijven ondersteunt en stimuleert in de initiatieven en ontwikkeling waarmee ze hun bedrijfsprocessen verbeteren. Daarbij spelen een markconforme huur en pay-per-use diensten mee in een passende oplossing. Je betaalt wat je nodig bent.”

Fabriek van de toekomst

“In de campus bouwen we de fabriek van de toekomst,” vertelt Karin Vissers, architect bij Vissers&Roelands. “Modulair, demontabel en flexibel. Een gebouw waarin samenwerking, efficiëntie, ontmoeting en logistieke optimalisaties zorgen voor een stevige positie van de deelnemers en een goede internationale concurrentiepositie. Door met een modulair systeem te werken met een eenduidig grit, hebben we een ruimtelijke functionaliteit bereikt waarin we met componenten en inbouwmodules zoals paviljoens, cleanrooms en facilitaire voorzieningen kunnen blijven ‘schuiven’. Doorschuiven in clusters is mogelijk. Bedrijven kunnen binnen BIC blijven groeien, met behoud van ketenpartners en logistieke mogelijkheden.”

Levensader

Het atrium en campuspad verbinden de verschillende clusters met elkaar en loopt als levensader door de campus. Hier worden de shared facilities en innovaties gehuisvest. BIC is ook voor het publiek bereikbaar. Mensen kunnen in het atrium de verschillende processen volgen. Het atrium is de plek voor deze showcase, maar ook voor horeca, vergaderruimten, onderwijs en het biedt ruimte aan startups. Het atrium is naadloos verbonden met het campuspad en de omgeving via een verbrede en verhoogde entree waar een uitnodigende trap is gesitueerd. Het meest in het oog springende element is de entree met de ronde opening in het dak, die daglicht en zicht biedt in het gebouw.

Sociale duurzaamheid

Duurzaamheid vormt een belangrijke pijler in het ontwerp. Zo ligt het dak vol met zonnepanelen, wordt de restwarmte van machines teruggewonnen en is dit project gebaseerd op de ‘natural-step’, een voorwaarde van de gemeente Eindhoven. Daarin vormt naast ecologische aspecten ook het sociale aspect een belangrijke pijler. Ruimte voor ontwikkeling, onderwijs en werkgelegenheid. Maar de duurzaamheid zit volgens Vissers ook in de optimalisatie van de bedrijfsprocessen van de deelnemers. “De hoeveelheid vervoersbewegingen, verpakkingsmateriaal, handelingen en energie die hiermee bespaard wordt is enorm. Daarnaast investeren bedrijven gezamenlijk in innovatie en voorzieningen op de campus. Elke investering die gedaan wordt, wordt gedeeld en delen is de toekomst.”

Bedrijfsinitiatief

Simon Dona stedenbouwkundige is vanaf het prille begin bij de ontwikkeling van BIC betrokken. “Een gouden greep,” noemt hij de wijze waarop de gemeente Eindhoven tijd en ruimte heeft vrij gemaakt om dit gebied in te richten naar initiatieven vanuit het lokale bedrijfsleven. “De ideeën van Brainport Industries bleek een goede match. Samen met een sociaalgeograaf hebben we veel gesprekken gevoerd met deze bedrijven over hoe we dit gebied tot potentieel kunnen maken. Er bleek een grote discrepantie te zijn tussen hoe deze bedrijven gehuisvest zijn en wat de huidige en toekomstige ruimtelijke behoefte van deze hightech maak industrie is.”

Ruimtebesparing

“Het eindresultaat is compleet geënt op de behoefte van de industrie,” benadrukt Dona. “We bouwen nu het eerste cluster inclusief buitenruimte, dat is de eerste 10% van de totale ontwikkelingsopgave van zo’n 100.000 m2. Dit is een dynamisch proces, cluster twee moet door ontwikkelen op cluster één. Dat is eigenlijk het concept van BIC. Clusters van fabrieken blijven in beweging. Wat voor de ruimtelijke kwaliteit van de campus en de kwaliteit van de clusters heel belangrijk is, is de enorme verdichting van activiteiten en een besparing van ruimtegebruik. We hebben hier 40% ruimtebesparing bereikt ten opzichte van een traditioneel bedrijventerrein. Dat betekent 40% meer ruimte voor het landschap. We maken een prettige werkomgeving in een slim gebouw, voor mensen werkzaam in de hightech sector, maar ook voor de Eindhovenaren die nieuwsgierig zijn naar wat hier gebeurt.”

Bouwteam

“Cluster 1 van BIC realiseren we vanuit een bouwteam,” vertelt projectleider Martijn Lammertink van bouwbedrijf Systabo. “De partners in dit bouwteam zijn SDK namens VOF BIC, Systabo, De Groot Vroomshoop, WSP en installateur BIC Energie. Onze basis bestaat uit 2 casco bedrijfsruimten verdeeld in 44 XL-boxen met daartussen de logistieke- en atrium zone. Elke huurder kan één of meerdere XL-boxen afnemen. Binnen een XL-box is rekening gehouden met een scala aan standaard huurdersopties. Zoals verdiepingsvloeren die modulair op iedere willekeurige positie gekozen kunnen worden, maar ook optionele lichtstraten, wanden, kraanbanen, kantoorunits. Toekomstbestendige, betaalbare en flexibele modules vormen de randvoorwaarde. Dat zie je terug in de constructie en fundering opzet, maar ook installatietechnische voorzieningen, welke een zeer breed toepassingsbereik hebben.”

Tempo

Lammertink vertelt; “We zijn deze zomer gestart met de bouw van cluster 1. De eerste huurders nemen in mei 2018 hun deel in gebruik. Ook rond de bouwvak 2018 staat een aantal ingebruikname op de rol. De realisatie gaat in een hoog tempo, want we bouwen 62.000 m2 in een jaar.

Plug & play

“Binnen de constructieve structuur van BIC hebben wij een modulaire huisvestingsvorm ontwikkeld,” vertelt Marcel Dubbink van De Groot Vroomshoop. Een paviljoen dat schakelbaar, stapelbaar en binnen de ruimte in te zetten is. Het paviljoen is flexibel en demontabel, waardoor het binnen de ruimte kan verschuiven of meegroeien.” Het paviljoen is in te zetten als bedrijfsruimte zoals kantoor met een vloeroppervlakte van 400 m2 en binnen BIC stapelbaar tot 3 bouwlagen. “Het is een modulair systeem, maar de inrichting kan qua functionaliteit en sfeer helemaal worden afgestemd op de wensen van de huurder. Nexus bestaat uit een gelijmde houtconstructie en wordt volledig turnkey opgeleverd. Vanwege het formaat worden de paviljoens binnen het gebouw geassembleerd uit geprefabriceerde elementen en onderdelen. Door de houtconstructie zijn de paviljoens licht, duurzaam, demontabel en herinzetbaar. Daarnaast hebben we de Nexus plug & play modules ontwikkeld. Een kleinere module welke als facilitaire hub kan worden ingezet passend binnen pay-per-use-principe.

Campusterrein

“Wat dit project bijzonder maakt is de ontwikkeling van bedrijfshuisvesting in groen gebied,” vertelt Rens van Wanrooij van WSP Infra Ontwikkeling. “De inrichting van een terrein met deze omvang geeft altijd een extra dimensie aan onze opdracht. Waterbeheersing, energievoorziening, bereikbaarheid, logistiek, verblijfskwaliteit, groenvoorziening. Het moet allemaal perfect bijdragen aan het concept van BIC en tegelijkertijd wel maakbaar en betaalbaar blijven.” De inrichting rondom de campus is enerzijds afgestemd op de processen van de bedrijven. Met loadingdocks, asfaltverharding afgestemd op zwaar en zeer lang vervoer zijn hier een voorbeeld van. Anderzijds is er veel ruimte voor natuur en een goede verblijfskwaliteit. De buitenruimte is ingericht om van te genieten en in te ontspannen en sluit aan bij de bestaande natuurlijke omgeving van het Groene Woud.

Gebaande paden

“We hebben extra voorzieningen getroffen om aan de watervergunning te kunnen voldoen door het te bufferen en vertraagd af te voeren. Daarom vangen we regenwater zoveel mogelijk af. Dat wordt hergebruikt in het proces van de fabriek. Dit is één voorbeeld van hoe we als bouwteam moeten anticiperen op en zaken moeten oplossen vanuit een brede scope.” Van Wanrooij vat het mooi samen: “Samenwerking binnen een team en buiten je comfortzone. Samen uitgangspunten formuleren. Zoveel mogelijk meerwaarde te creëren en daarbij de gebaande paden durven te verlaten om een goede oplossing te vinden.”

Concept & ontwikkeling

Opdrachtgever V.O.F. Brainport Industries Campus
Stedenbouwkundige Dona Stedenbouw
Ontwikkelaar SDK Vastgoed, Eindhoven
Architect Vissers & Roelands, Eindhoven
Partners Provincie Noord-Brabant
Gemeente Eindhoven
Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij

Realisatie & bouwteam

Bouwkundig Systabo, Enschede
Constructeur Aveco de Bondt, Eindhoven
Modulaire inrichting De Groot Vroomshoop
Installateur BIC Energie
Terreininrichting WSP Infra Ontwikkeling

Facts & Figures BIC

  • Oppervlakte Cluster 1 is 62.000 m2
  • 12.500 m2 verdiepingsvloeren
  • 5.000 m2 modules
  • 2000 funderingspalen
  • 20.000 vloerpalen (180 kilometer)
  • 4,8 miljoen kilo staal
  • Omtrek gebouw is 1,2 kilometer
  • Doorlooptijd realisatie in 1 jaar.